Τα μαλλιά αποτελούν από αρχαιοτάτων χρόνων σημαντικό στοιχείο ομορφιάς γι’ αυτό και η απώλειά τους, η αλωπεκία, δημιουργεί έντονα ψυχικά προβλήματα σε κάθε ηλικίας άτομα.

Η συνηθέστερη μορφή αλωπεκίας είναι η ανδρογενετική αλωπεκία (ΑΓΑ), γνωστή και ως φαλάκρα. Με αυτόν τον όρο, εννοούμε την προοδευτική, ποσοτική και ποιοτική μείωση των τριχών της κεφαλής, που έχει σαν αποτέλεσμα την αραίωση. Η ανδρογενετική αλωπεκία προσβάλλει το 60% των ανδρών ηλικίας 50 ετών και άνω και το 35% των γυναικών μέχρι την ηλικία των 50 ετών.

Όταν η τρίχα μεγαλώνει κανονικά, συμβαίνουν τα ακόλουθα:

  • Είναι φυσιολογικό να χάσουμε 50 με 100 τρίχες την ημέρα, και αυτό δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.
  • Οι τρίχες της κεφαλής μεγαλώνουν περίπου 1-1,5 cm το μήνα, αλλά με την ηλικία, επιβραδύνεται ο αριθμός ανάπτυξης μαλλιών.
  • Όταν πέφτει μια τρίχα από το θύλακα της τρίχας, μια νέα τρίχα βγαίνει. Αυτό ξεκινά τον νέο κύκλο ζωής της τρίχας.
  • 10% των μαλλιών είναι σε μια φάση ανάπαυσης. Αυτή η φάση διαρκεί περίπου 2-3 μήνες. Στο τέλος αυτής της φάσης, η τρίχα πέφτει.
  • Περίπου το 90% των μαλλιών αυξάνεται ανά πάσα στιγμή. Αυτή η φάση ανάπτυξης διαρκεί μεταξύ δύο και έξι ετών

Τι προκαλεί την αλωπεκία;

Οι παράγοντες που ευθύνονται για την εμφάνιση της ανδρογενετικής αλωπεκίας είναι τα ανδρογόνα και η κληρονομικότητα. Το ασθενές ανδρογόνο τεστοστερόνη με τη δράση ενός ειδικού ενζύμου της 5α-αναγωγάσης μετατρέπεται στο ισχυρό ανδρογόνο διυδροτεστοστερόνη, της οποίας η σύνδεση με τους υποδοχείς ανδρογόνων έπειτα από πολύπλοκους μηχανισμούς έχει σαν αποτέλεσμα την ελάττωση παραγωγής τριχών. Τα επίπεδα των ανδρογόνων δεν είναι απαραίτητο να είναι αυξημένα. Μάλιστα, ο θύλακας της τρίχας είναι πιο ευαίσθητος όταν είναι φυσιολογικά τα ανδρογόνα.

Η αραίωση των μαλλιών αρχίζει μετά τα 20-25 χρόνια και εξελίσσεται σταδιακά. Γίνεται, όμως, πιο έντονη κοντά στην κλιμακτήριο. Στην ηλικία αυτή οι άντρες που έχουν την προδιάθεση, μπορεί να φτάσουν σε σημείο πλήρους αλωπεκίας (φαλάκρας). Οι γυναίκες προστατεύονται από τα οιστρογόνα τους. Μπορεί όμως να έχουν μια αραίωση, που συχνά αποδεικνύεται πολύ σημαντική. Η διάχυτη ανδρογενετική αλωπεκία στις γυναίκες έχει διαφορετικό κλινικό τύπο: παρατηρείται αραίωση στην κορυφή της κεφαλής, ενώ η περιφέρεια παραμένει άθικτη.

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τη διάχυτη ανδρογενετική αλωπεκία, σε μικρό βαθμό όμως, είναι το άγχος και η λοχεία. Υπάρχει και η αλωπεκία που εμφανίζεται μετά τον τοκετό. Επειδή ο οργανισμός της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης πλημμυρίζει από οιστρογόνα, δεν έχει πρόβλημα τριχόπτωσης. Όμως, τον τέταρτο μήνα μετά τον τοκετό παρατηρείται μια μεγάλη πτώση των τριχών, που ευτυχώς διαρκεί λίγους μήνες. Ειδικότερα όσον αφορά τις γυναίκες με ΑΓΑ, ένα μικρό ποσοστό παρουσιάζει αυξημένες τιμές ανδρογόνων σαν αποτέλεσμα ενδοκρινοπάθειας, όπως πολυκυστικές ωοθήκες, συγγενής υπερπλασία επινιφριδίων και μείωση των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση. Εργαστηριακός έλεγχος ορμονών στην ΑΓΑ γίνεται μόνο σε γυναίκες, κυρίως όταν η ΑΓΑ συνοδεύεται από διαταραχές εμμήνου ρύσης και δασυτριχισμό. Επίσης καλό είναι να ελέγχεται η λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα και η τυχόν ύπαρξη σιδηροπενικής αναιμίας.

Οι προοπτικές για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της ΑΓΑ τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες έχουν βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια. Η θεραπεία περιλαμβάνει τοπικά ή συστηματικά χορηγούμενα φάρμακα ή και τα δύο.

Πώς αντιμετωπίζεται η αλωπεκία στις γυναίκες;

Όσον αφορά στις γυναίκες, η συστηματική αγωγή στοχεύει στην καταστολή έκκρισης ανδρογόνων από τα επινεφρίδια ή τις ωοθήκες και στον ανταγωνισμό των ανδρογόνων στο επίπεδο του τριχικού θυλάκου. Συγκεκριμένα μπορούν να χορηγηθούν αντισυλληπτικά, οξική κυπροτερόνη, κορτικοειδή, σπιρονολακτόνη, φλουταμίδη. Τοπικά εφαρμόζονται αντιανδρογόνα, διαλύματα οιστραδιόλης και κορτικοειδών, διάλυμα μινοξιδίλης 2%-5% και διάλυμα τρετινοΐνης με μινοξιδίλη. Στις γυναίκες η τοπική χρήση διαλύματος μινοξιδίλης 2%-3%, είτε μόνη είτε σε συνδυασμό με συστηματική αγωγή, έχει δώσει αξιόλογα αποτελέσματα, χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες, μειώνοντας την απώλεια τριχών, αυξάνοντας τον αριθμό τους και βελτιώνοντας την ποιότητά τους.

Πώς αντιμετωπίζεται η αλωπεκία στους άνδρες;

Όσον αφορά στη συστηματική θεραπεία της ΑΓΑ στους άνδρες, τα τελευταία χρόνια μεγάλες ελπίδες έχουν εναποτεθεί στη χρησιμοποίηση αναστολέων της 5α-αναγώγασης. Ένα τέτοιο φάρμακο είναι η φιναστερίδη (αναστολέας της 5α-αναγώγασης τύπου ΙΙ), η οποία χρησιμοποιείται σήμερα στη θεραπεία της υπερτροφίας του προστάτη. Η φιναστερίδη σε δόση 1 mg ημερησίως επιβραδύνει την εκφύλιση των τριχών, διεγείρει την ανάπτυξη νέων και βοηθά στη μετατροπή τους σε τελικές (ώριμες) τρίχες. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν παρατηρηθεί σε ποσοστό μόνο 0,5%-1%, είναι μείωση της libido, διαταραχές εκσπερμάτωσης και στυτική δυσλειτουργία και είναι αναστρέψιμες με τη διακοπή του φαρμάκου.

Η τοπική θεραπεία στους άνδρες συνίσταται στην τοπική εφαρμογή διαλύματος μινοξιδίλης 5%, η οποία ελαττώνει το πρόβλημα κατά 40%-55% έπειτα από έναν χρόνο θεραπείας. Η χορήγηση επίσης βιταμινών, ιχνοστοιχείων και βασικών αμινοξέων δρα επικουρικά σε αρκετές περιπτώσεις. Όταν η συστηματική ή η τοπική θεραπεία αποτυγχάνουν, η μεταμόσχευση και η προσθετική τριχών μπορεί να χρησιμοποιηθούν με καλά αποτελέσματα.

Όλοι οι τρόποι θεραπείας που αναφέρθηκαν έχουν υποβληθεί σε αυστηρούς ελέγχους με κλινικές μελέτες οι οποίες αποδεικνύουν τη δράση τους. Στη αγορά βέβαια κυκλοφορούν πολλά προϊόντα και μέθοδοι που υπόσχονται θαύματα. Οι ασθενείς πρέπει να απευθύνονται στο δερματολόγο τους ώστε να ενημερώνονται και να καθοδηγούνται σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια τέτοιων τρόπων θεραπείας πριν ξοδέψουν άδικα τα χρήματά τους.

Αντικειμενική εκτίμηση του βαθμού της ανδρογενετικής αλωπεκίας γίνεται με ειδικές μεθόδους όπως το Τριχοριζόγραμμα, το οποίο ελέγχει την αναλογία υγιών τριχών και αδυνάμων τριχών και επίσης εκτιμά την πορεία της θεραπείας, το φωτοτριχοριζόγραμμα, η ανάλυση εικόνας τριχών με ηλεκτρονικό υπολογιστή και η μέτρηση βάρους τριχών.

Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν χημικά για τα μαλλιά τους, όπως χρώματα, αποχρώσεις, χλωρίνες, ίσιωμα και περμανάντ. Αυτές οι θεραπείες βλάπτουν μερικές φορές τα μαλλιά, ακόμη και αν ο κομμωτής κάνουν σωστά την δουλειά τους, εντούτοις τα μαλλιά γίνονται αδύναμα και τελικά σπάνε εάν χρησιμοποιηθούν χημικές ουσίες πάρα πολύ συχνά.

Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις στην γνώση της βιολογίας του τριχικου θυλάκου και των διαταραχών του μεταβολισμού των ανδρογόνων στα κύτταρα των τριχικών θυλάκων. Αυτές οι εξελίξεις μας κάνουν αισιόδοξους να πιστεύουμε ότι θα αποτελέσουν τη βάση στο άμεσο μέλλον για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων φαρμάκων για τη θεραπεία της ανδρογενετικής αλωπεκίας χαρίζοντας σε άνδρες και γυναίκες πυκνά και υγιή μαλλιά.