Η Δερματίτις (έκζεμα) εξ επαφής είναι φλεγμονή του δέρματος που συμβαίνει όταν τοξικές ή αλλεργικές ουσίες (αλλεργιογόνα) έρχονται σε επαφή με το δέρμα. Σε άτομα που είναι ευαίσθητα σε αυτές τις ουσίες τα αλλεργιογόνα προκαλούν μία δερματική αντίδραση. Φαγούρα, κοκκινίλα, απολέπιση, εξάνθημα, ακόμα και, σε σοβαρές περιπτώσεις, φουσκάλες.

Ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγει κανείς αυτού του τύπου τα εξανθήματα είναι να βρει την υπεύθυνη ουσία και να αποφεύγει την επαφή με αυτή.

Η Δερματίτις εξ επαφης εχει 2 τύπους: την τοξική και την αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής.

Πώς φαίνεται μια τοξική δερματίτις εξ επαφής;

Σε οξείες καταστάσεις, όπως επαφή με τοξικές ουσίες (τοξικά φυτά, μαλάκιο (τσουχτρα), τοξικά υγρά (οξέα) κλπ), το δέρμα εμφανίζεται κόκκινο, έχει φαγούρα και πρήξιμο και αναπτύσσει μικρές φουσκάλες. Αυτές οι φουσκάλες συχνά σπάνε και αφήνουν κρούστα και λέπια. Αργότερα το δέρμα μπορεί να σκουρήνει και να γίνει παχύτερο και σκασμένο.

Ποιές είναι οι συχνές αιτίες για την αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής;

Συνηθισμένα αλλεργιογόνα είναι μέταλλα, λάστιχο, βαφές, φάρμακα, καλλυντικά, συντηρητικά και αρώματα.

ΜΕΤΑΛΛΑ: Τα μέταλλα βρίσκονται σε πολλά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των κοσμημάτων, των μεταλλικών κουμπιών, σε συρραφές ρουχισμού, κλπ. Το νικέλιο είναι το πιο κοινό μέταλλο που προκαλεί δερματικές αλλεργίες. Το νικέλιο βρίσκεται σε πολλά μεταλλικά είδη ακόμα και σε κοσμήματα. Βρίσκεται επίσης συχνά σε κράματα μετάλλων. Πολλά αντικείμενα που έχουν επίστρωση χρωμίου περιέχουν αρκετό νικέλιο και μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση σε ευαίσθητα άτομα. Για παράδειγμα, τα σκουλαρίκια που περιέχουν νικέλιο συχνά προκαλούν εξάνθημα στο λοβό του αυτιού. Τα άτομα που είναι αλλεργικά στο νικέλιο είναι καλό να προτιμούν να φορούν κοσμήματα που δεν το περιέχουν.

Άλλα μέταλλα που μπορούν να προκαλέσουν δερματική αλλεργική αντίδραση είναι μεταξύ των άλλων:

  • το χρώμιο
  • το κοβάλτιο
  • ο χαλκός
  • ο υδράργυρος
  • το αλουμίνιο
  • το τιτάνιο

 

Αλλεργικά εξανθήματα είναι συχνά από το χρώμιο στο τσιμέντο, τα μέταλλα, το δέρμα, σε σπίρτα, μπογιές, στεγανωτικά υλικά με βάση τη ρητίνη και αντισκουριακά προϊόντα. Το χρώμιο επίσης χρησιμοποιείται στη βαφή δερμάτων για παπούτσια και μπορεί να προκαλέσουν δερματίτιδα παπουτσιών (shoe dermatitis) – ένα εξάνθημα που εμφανίζεται στην περιοχή που εφαρμόζει το παπούτσι. Μία καλή επιλογή είναι η αγορά παπουτσιών που έχουν βαφτεί με φυτικές βαφές.

ΛΑΣΤΙΧΟ: Τα προϊόντα που φτιάχνονται από φυσικό λάτεξ καθώς και από συνθετικό λάστιχο συχνά προκαλούν αλλεργικά εξανθήματα εξ επαφής. Χημικά πρόσθετα στο λάστιχο είναι πολύ συχνά τα κύρια αίτια της αλλεργίας. Παρόλο που γνωρίζουμε ότι το λάστιχο είναι ένα πολύ γνωστό αλλεργιογόνο, ένα συνθετικό προϊόν του λάστιχου που λέγεται πολυχλωροπρένιο βρίσκεται σε ευρεία χρήση. Λαστιχένια γάντια από λάτεξ είναι μία συχνή πηγή αλλεργικού εξανθήματος στα χέρια. Όσοι έχουν αλλεργία στο λάτεξ πρέπει να φορούν γάντια από βινύλιο, να φορούν παπούτσια με σόλες που δεν είναι από λάστιχο και εσώρουχα με ελαστικό τελείωμα που δεν περιέχει λάτεξ.

ΒΑΦΕΣ ΜΑΛΛΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΒΑΦΕΣ: Μερικά άτομα είναι ευαίσθητα στις βαφές μαλλιών και σε άλλα προϊόντα που περιέχουν παραφαινυλενοδιαμίνη (PPD). Αυτό το χημικό βρίσκεται στις μόνιμες βαφές μαλλιών που αναμιγνύονται με άλλα χημικά, όπως το οξυζενέ, πριν από τη χρήση τους. Αν και το PPD είναι το πιο συχνό αλλεργιογόνο που συνδέεται με τις βαφές μαλλιών άλλα συνθετικά του μπορούν να προκαλέσουν επίσης αλλεργία. Τα άτομα που είναι αλλεργικά στο PPD δεν πρέπει να χρησιμοποιούν μόνιμες βαφές μαλλιών, αλλά μη μόνιμες βαφές μαλλιών ή χρωμοσαμπουάν. Μερικά όμως άτομα ακόμα και τότε παρουσιάζουν αλλεργία. Το PPD μπορεί να αναμιχθεί με χέννα για προσωρινά τατουάζ. Τα άτομα που είναι αλλεργικά στο PPD θα παρουσιάσουν αλλεργική αντίδραση σε αυτά τα τατουάζ. Οι αλλεργίες στο PPD μπορούν ακόμα να προκαλέσουν ευαισθησία στις βαφές που χρησιμοποιούνται σε άλλα προϊόντα όπως ο ρουχισμός. Παρόλο που οι βαφές ρούχων που περιέχουν PPD είναι σπάνιες , μπορεί να υπάρχουν άλλες βαφές που αντιδρούν όπως αυτές που περιέχουν PPD (διασταυρούμενη αντίδραση). Πολλοί άνθρωποι αλλεργικοί στο PPD δεν μπορούν να φορέσουν σκούρα χρώματα στα ρούχα τους διότι πολλές από τις βαφές για τα σκούρα ρούχα περιέχουν PPD. Άτομα αλλεργικά στο PPD δεν πρέπει να φορούν συνθετικά ρούχα όπως το πολυέστερ, το ακρυλικό ή το νάϋλον. Πολλές από τις βαφές που χρησιμοποιούνται για να χρωματίσουν αυτά τα υφάσματα περιέχουν PPD. Περίπου το 2% των ανθρώπων που είναι αλλεργικοί στο PPD είναι επίσης αλλεργικοί σε ορισμένα τοπικά αναισθητικά, τα οποία είναι χημικώς συγγενή προς το PPD. Η Βενζοκαϊνη είναι ένα από αυτά.

ΤΟΠΙΚΑ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ: Τα τοπικά αντιβιοτικά (που εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα) έχουν ευρεία χρήση στην περιποίηση τραυμάτων. Μερικά τοπικά αντιβιοτικά μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής. Αυτά τα αντιβιοτικά περιλαμβάνουν νεομυκίνη, βακιτρακίνη, γενταμυκίνη, καναμυκίνη και πολυμυξίνη. Το αντιβιοτικό που προκαλεί τις περισσότερες αλλεργικές αντιδράσεις είναι η νεομυκίνη. Η νεομυκίνη βρίσκεται και σε πολλές κρέμες, αλοιφές,  σταγόνες για τα αυτιά και κολλύρια ματιών. Μερικά τοπικά φάρμακα είναι μείγματα νεομυκίνης με κορτικοστεροειδή και πρέπει να αποφεύγονται (όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας στη νεομυκίνη).

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ: Αρώματα, γαλακτώματα και καλλυντικά είναι κοινές αιτίες δημιουργίας αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής. Μερικά άτομα είναι ευαίσθητα στα χημικά που περιέχουν τα αρώματα. Όσοι έχουν αλλεργία στις αρωματικές ουσίες μπορούν να χρησιμοποιούν προϊόντα χωρίς αρώματα. Ακόμα και τα άοσμα προϊόντα όμως μπορεί να περιέχουν μία καλυπτική αρωματική ουσία προκειμένου να καλύψουν την οσμή των χημικών. Άλλα άτομα είναι αλλεργικά σε ένα ή περισσότερα συντηρητικά που υπάρχουν στα καλλυντικά.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο Δερματολόγος θα σας ζητήσει να κατονομάσετε τα υλικά με τα οποία το δέρμα σας έρχεται σε επαφή στη δουλειά σας και αλλού. Αυτό το εκτενές ιστορικό θα βοηθήσει το Δερματολόγο να προσδιορίσει το αλλεργιογόνο εξετάζοντας και το εξάνθημα. Συχνά θα πρέπει να υποβληθείτε και σε αλλεργικά δερματικά τεστ που λέγονται patch tests. Τα patch tests είναι ένας εύκολος και σίγουρος δρόμος για να προσδιοριστούν αλλεργίες εξ επαφής. Στα patch tests ο Δερματολόγος βάζει μικρές ποσότητες από το ύποπτο αλλεργιογόνο πάνω σε λωρίδες ταινίας και εφαρμόζει αυτές τις λωρίδες πάνω στο δέρμα. Μετά από 2 ημέρες ο γιατρός αφαιρεί τις λωρίδες. Ένα κόκκινο σημάδι πάνω στο σημείο εφαρμογής φανερώνει την ύπαρξη αλλεργίας.

Ποιά η θεραπεία;

Ήπια εξανθήματα πολύ συχνά ανταποκρίνονται καλά σε κρέμες με στεροειδή ή/και σε αντισταμινικά για λήψη από το στόμα. Ίσως χρειαστεί ο ασθενής να εφαρμόσει υγρές κομπρέσες πάνω στις φουσκάλες για μερικές ημέρες και έπειτα να καλύψει τις φουσκάλες με επιδέσμους. Όταν η νόσος είναι ιδιαίτερα έντονη, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει τη λήψη κορτικοστεροειδών από το στόμα ή ενέσεις. Ίσως επίσης χρειαστεί ο ασθενής να ακολουθήσει αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή ή ανοσολογικές θεραπείες. Αν υπάρξει επιμόλυνση του δέρματος τότε θα χρειαστεί θεραπεία με αντιβίωση. Τα άτομα που αναπτύσσουν αλλεργικά εξανθήματα εξ επαφής θα πρέπει να αποφεύγουν το αλλεργιογόνο που προκαλεί την αντίδραση. Ο Δερματολόγος θα σας βοηθήσει να βρείτε ποιές ουσίες θα πρέπει να αποφεύγετε. Επίσης, ο Δερματολόγος θα σας προτείνει προϊόντα τα οποία δεν περιέχουν το αλλεργιογόνο που σας ενοχλεί και έτσι δεν θα υπάρχουν και δερματικές αντιδράσεις.