Το κακόηθες μελάνωμα είναι μια μορφή καρκίνου του δέρματος. Αυτός ο τύπος καρκίνου του δέρματος μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα. Βρίσκοντας και θεραπεύοντας το μελάνωμα πριν αυτό απλωθεί είναι σημαντικό. Με μια έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία το μελάνωμα έχει ένα υψηλό δείκτη ίασης που πλησιάζει το 100%.

Ποιοί διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για μελάνωμα;

Το μελάνωμα μπορεί να συμβεί σε άτομα όλων των ηλικιών. Πολλά από αυτά τα μελανώματα θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί. Η προστασία του δέρματος από τον ήλιο και η αποφυγή solarium μειώνει τον κίνδυνο πρόκλησης όλων των καρκίνων του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου και του μελανώματος.

Ποιές είναι οι αιτίες του μελανώματος;

Η έκθεση στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία παίζει έναν μεγάλο ρόλο, ιδιαίτερα στα άτομα που έχουν ανοιχτό χρώμα δέρματος. Τα ηλιακά εγκαύματα, ιδιαίτερα αυτά που εμφανίζονται στα παιδιά ή στους εφήβους, αυξάνουν την πιθανότητα ανάπτυξης μελανώματος. Δεν οφείλονται όλα τα μελανώματα αποκλειστικά στην υπεριώδη ακτινοβολία. Άλλοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να αυξήσουν την προδιάθεση ενός ατόμου να πάθει μελάνωμα.

Ποιοί είναι οι παράγοντες κινδύνου για μελάνωμα;

Αν υπάρχουν οι παρακάτω παράγοντες κινδύνου, ο κίνδυνος για ανάπτυξη μελανώματος είναι μεγαλύτερος:

  • Ανοιχτόχρωμο δέρμα, μαλλιά και μάτια.
  • Λευκό, ευαίσθητο στον ήλιο δέρμα που μαυρίζει ελάχιστα ή καίγεται εύκολα.
  • Κόκκινα ή ξανθά μαλλιά.
  • Μπλε ή πράσινα μάτια.
  • Σπίλοι (ελιές)
    • 50 ή περισσότεροι μικροί σπίλοι
    • Ασυνήθιστοι σπίλοι οι οποίοι είναι συχνά μεγαλύτεροι από το σύνηθες και έχουν δαντελωτή περίμετρο (δυσπλαστικοί ή άτυποι σπίλοι).
  • Παλαιά ηλιακά εγκαύματα ή μαύρισμα από solarium.
  • Ατομικό ιστορικό μελανώματος ή άλλου καρκίνου του δέρματος.
    • Συγγενείς εξ αίματος (γονέας, παιδί, αδελφός/ή, εξάδελφος/η, θείος/α) που εμφάνισαν στο περελθόν μελάνωμα.
    • Ηλικία 50 ετών ή μεγαλύτερη. Ηλικία κάτω των 50 ετών δε σημαίνει ότι αποκλείει την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.

Προειδοποιητικά σημάδια του μελανώματος

Ένα κοινό προειδοποιητικό σημείο του μελανώματος είναι η αλλαγή. Το μελάνωμα μπορεί να εξελιχθεί πάνω σε έναν υφιστάμενο σπίλο. Μία αλλαγή στο σχήμα, το χρώμα ή τη διάμετρο (μέγεθος) του σπίλου μπορεί να είναι ένδειξη μελανώματος. Άλλες αλλαγές που πρέπει να προσέχουμε περιλαμβάνουν ένα σπίλο ο οποίος αρχίζει να μας πονάει ή αρχίζει να αιμορραγεί ή να φαγουρίζει. Δεν ξεκινούν όλα τα μελανώματα πάνω σε ένα σπίλο. Μερικά μελανώματα ξεκινούν ξαφνικά πάνω σε υγιές δέρμα. Μία ξαφνική ανάπτυξη ενός όγκου μπορεί να είναι μελάνωμα. Η διενέργεια αυτοεξέτασης του δέρματος, τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό τέτοιων προειδοποιητικών σημείων. Όταν εξετάζετε το δέρμα είναι χρήσιμο να χρησιμοποιείται ο κώδικας ΑΟΧΔΕ εντοπισμού του μελανώματος:

A: Ασυμμετρία. Το ένα μισό δεν είναι το ίδιο όπως το άλλο μισό του σπίλου.

Ο: Όρια. Ανομοιογενή, οδοντωτά ή ασαφή όρια.

Χ: Χρώμα. Διαφέρει από το ένα σημείο στο άλλο. Σκιές μαυρίσματος έως καφέ, μαύρο, μερικές φορές λευκό, κόκκινο ή μπλε.

Δ: Διάμετρος. Τα μελανώματα είναι συνήθως μεγαλύτερα των 6 χιλιοστών-το μέγεθος μίας γόμας μολυβιού-όταν γίνεται η διάγνωση αλλά μπορεί να είναι και μικρότερα.

Ε: Εξέλιξη. Ενας σπίλος στο δέρμα που αλλάζει μέγεθος, σχήμα ή χρώμα.

Οι σπίλοι είναι συνήθως ομοιογενούς χρώματος, στρογγυλοί ή οβάλ και έχουν σαφή όρια. Τα μελανώματα τείνουν να είναι ακριβώς το αντίθετο. Το μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε σημείο του δέρματος. Οι πιο συχνές περιοχές εμφάνισης είναι το πάνω μέρος της πλάτης, ο κορμός, τα κάτω άκρα, το πρόσωπο, το κρανίο και ο λαιμός. Πρέπει όμως να εξετάζεται όλο το δέρμα. Το μελάνωμα μπορεί να ξεκινήσει και κάτω από τα νύχια, μέσα στο στόμα, πάνω στα γεννητικά όργανα ακόμα και μέσα στο μάτι. Θα πρέπει να εξετάζονται ακόμα και αυτές οι περιοχές. Κάτω από το νύχι το μελάνωμα εμφανίζεται ως μία σκούρα έγχρωμη γραμμή. Τα μελανώματα εμφανίζονται με πολλά σχήματα και μεγέθη αλλά μοιράζονται μόνο ένα χαρακτηριστικό. Τα μελανώματα έχουν την τάση να δείχνουν διαφορετικά από τους σπίλους μας. Οι Δερματολόγοι συχνά προτρέπουν τους ασθενείς να ψάχνουν για το “ασχημόπαπο”.

Τι να κάνετε αν έχετε ένα προειδοποιητικό σημάδι;

Κάντε ένα ραντεβού με Δερματολόγο αν έχετε κάποιο από τα άνω προειδοποιητικά σημάδια. Ο γιατρός θα σας κάνει ένα λεπτομερή δερματικό έλεγχο για να κοιτάξει τους σπίλους σας και όποια νέα ανάπτυξη όγκου. Αν ο Δερματολόγος βρει κάποιο σπίλο ή όγκο που δείχνει σαν μελάνωμα ή άλλο τύπο δερματικού καρκίνου θα προχωρήσει σε βιοψία δέρματος. Αυτή είναι μία απλή διαδικασία που ο Δερματολόγος μπορεί να κάνει στο ιατρείο του. Για να γίνει η βιοψία ο Δερματολόγος θα μουδιάσει την περιοχή και θα αφαιρέσει τον όγκο ή μέρος αυτού. Αυτό θα σταλεί στο εργαστήριο για επεξεργασία. Η βιοψία είναι ο μόνος δρόμος για να πει ο γιατρός αν ο ασθενής έχει μελάνωμα ή κάποιο άλλο τύπο δερματικού καρκίνου. Το να ξέρουμε το στάδιο του καρκίνου είναι σημαντικό. Κάθε στάδιο απαιτεί και διαφορετική αντιμετώπιση και θεραπεία. Αν το στάδιο του καρκίνου δεν είναι δυνατό να καθοριστεί στο εργαστήριο ο Δερματολόγος μπορεί να σας συστήσει σε άλλο γιατρό για περισσότερες εξετάσεις. Το να καθορίσουμε το στάδιο του μελανώματος μπορεί να απαιτήσει απεικονιστικές εξετάσεις. Αυτές οι εξετάσεις περιλαμβάνουν ακτινογραφία, υπέρηχο, αξονική τομογραφία (CT), μαγνητική τομογραφία (MRI) και τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET SCAN). Μερικές φορές μία χειρουργική επέμβαση γνωστή ως βιοψία φρουρού λεμφαδένα είναι αναγκαία προκειμένου να καθοριστεί το στάδιο του μελανώματος. Όταν το μελάνωμα εξαπλωθεί συνήθως κάνει μετάσταση στους πλησιέστερους λεμφαδένες. Με την εξαίρεση ενός ή περισσοτέρων από αυτούς ο γιατρός μπορεί να καθορίσει αν το μελάνωμα έχει κάνει μετάσταση στους κοντινούς λεμφαδένες. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς που πάσχουν από μελάνωμα αυτή τη διαδικασία. Ο γιατρός θα καθορίσει το τι χρειάζεστε εσείς.

Θεραπεία του μελανώματος

Η θεραπεία συνήθως ξεκινά με την ολική χειρουργική αφαίρεση του μελανώματος και του γύρω υγιούς δέρματος. Αυτό μας διαβεβαιώνει ότι τα καρκινικά κύτταρα έχουν αφαιρεθεί. Αν το μελάνωμα εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί η χειρουργική αφαίρεση μπορεί να είναι η μόνη απαραίτητη θεραπεία. Στο πρώιμο στάδιο ανάπτυξης το μελάνωμα επηρεάζει μόνο την επιδερμίδα, το εξωτερικό στρώμα του δέρματος. Ο Δερματολόγος σας μπορεί να αναφέρεται σε αυτό σαν στάδιο 0 ή in situ. Σε αυτή τη φάση το ποσοστό ίασης με τη χειρουργική αφαίρεση είναι σχεδόν 100%. Ο Δερματολόγος μπορεί να αφαιρέσει τέτοια μελανώματα σε αυτό το στάδιο κατά τη διάρκεια μίας ιατρικής επίσκεψης. Αν ο καρκίνος επεκταθεί πέρα από το δέρμα η θεραπεία μπορεί να είναι πιο περίπλοκη. Η θεραπεία επίσης μπορεί να περιλαμβάνει χημειοθεραπεία για να σκοτωθούν τα καρκινικά κύτταρα. Μερικοί ασθενείς λαμβάνουν ανοσολογική θεραπεία για να ενδυναμώσουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα και έτσι να αυξηθεί η ικανότητα του σώματος να καταπολεμήσει τον καρκίνο. Αν το μελάνωμα είναι σε προχωρημένο στάδιο ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε ένα συνδιασμό αυτών των θεραπειών.

Το μελάνωμα μπορεί να επιστρέψει;

Οι ασθενείς που έχουν περάσει μελάνωμα έχουν υψηλότερο κίνδυνο δια βίου για να αναπτύξουν εκ νέου μελάνωμα. Για όλους αυτούς τους κινδύνους είναι σημαντικό να επισκέπτεστε συχνά το Δερματολόγο σας. Όσο πιο σύντομα εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί το μελάνωμα, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση (το τελικό αποτέλεσμα). Μπορείτε και εσείς να προλάβετε το δερματικό καρκίνο κάνοντας τη δερματική αυτοεξέταση. Σιγουρευτείτε ότι γνωρίζετε τα προειδοποιητικά σημάδια του μελανώματος και ψάξτε για τα ΑΟΧΔΕ σημεία. Αν εντοπίσετε κάποιο σπίλο που αλλάζει ή οιοδήποτε άλλο σημάδι ύποπτο για μελάνωμα, επισκεφτείτε το συντομότερο έναν Δερματολόγο.

Προστατέψτε τον εαυτό σας από το μελάνωμα

Μπορείτε να προλάβετε το μελάνωμα (και άλλους δερματικούς καρκίνους) προστατεύοντας το δέρμα σας από τον ήλιο. Ο τρόπος για να φέρεστε έξυπνα όταν είστε στον ήλιο:

  • Εφαρμόστε μεγάλη ποσότητα αντιηλιακού ευρέους φάσματος και αδιάβροχης υφής με δείκτη προστασίας άνω του 30 σε όλο το δέρμα που εκτείθεται στον ήλιο. Ο όρος ευρύ φάσμα σημαίνει ότι το αντιηλιακό φίλτρο παρέχει προστασία και από τις υπεριώδεις Α (UVA) και τις υπεριώδεις Β (UVB) ακτίνες. Επαναλάβατε την επάλειψη κάθε δύο ώρες-ακόμα και στη συννεφιά- και μετά το κολύμπι ή την εφίδρωση.
  • Φορέστε προστατευτικά ρούχα όπως είναι τα μακρυμάνικα πουκάμισα, τα παντελόνια, καπέλα με μεγάλο γείσο και γυαλιά ηλίου, όπου είναι αυτό δυνατό.
  • Προτιμήστε τη σκιά όταν οι ακτίνες του ηλίου είναι δυνατότερες και ιδιαίτερα κατά τις ώρες 10.00πμ – 4.00μμ.
  • Να έχετε περισσότερη προστασία όταν βρίσκεστε κοντά στο νερό, το χιόνι και την άμμο διότι με την αντανάκλαση του ηλίου αυξάνεται η ζημιογόνος επίδραση των ηλιακών ακτίνων και έτσι αυξάνονται και οι πιθανότητες να πάθετε έγκαυμα.
  • Να παίρνετε βιταμίνη D διαμέσου ενός υγιεινού διαιτολογίου που μπορεί να περιλαμβάνει και συμπληρώματα βιταμινών..
  • Αποφύγετε τα solarium. Η υπεριώδης ακτινοβολία από τον ήλιο και τα solarium αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου και πρόκλησης ρυτίδων. Αν θέλετε να δείχνετε μαυρισμένοι σκεφτείτε τη χρήση ενός προϊόντος μαυρίσματος χωρίς ήλιο, χωρίς όμως να σταματήσετε τη χρήση του αντιηλιακού σας.
  • Ελέγξτε το κορμί σας. Αν παρατηρήσετε κάτι να αλλάζει, να μεγαλώνει ή να αιμορραγεί πάνω στο δέρμα σας δείτε άμεσα έναν Δερματολόγο.

Ο καρκίνος του δέρματος είναι ιάσιμος εάν εντοπιστεί έγκαιρα.

Δείτε τον κ. Κατσαμπα να μιλάει για το Μελάνωμα